Content Description
10
खन्ध परित्तं
Pirith
महापरित्ताण
खन्ध परित्तं (Khanda Paritta)
(The Discourse on the Groups for Protection against Creatures)
नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स ॥
(Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.)
(Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.)
सब्बे सविसजातीनं, दिब्बमन्तागदं विमं ।
यं नासेसि विसं घोरं, सेसं चापि परिस्सयं ।
आणाखेत्तिं सब्बत्थ, सब्बदा सब्बपाणिनं ।
सब्बसोपि विनासेति, परित्तं तं भणामहे ॥
यं नासेसि विसं घोरं, सेसं चापि परिस्सयं ।
आणाखेत्तिं सब्बत्थ, सब्बदा सब्बपाणिनं ।
सब्बसोपि विनासेति, परित्तं तं भणामहे ॥
प्रारम्भिक श्लोक (भावार्थ): सम्पूर्ण विषालु प्राणीहरूको लागि, दिव्य मन्त्र (औषधि) को रूपमा जसले घोर विषलाई नष्ट गर्यो, आपदालाई समाप्त गर्यो । जसको आज्ञा क्षेत्र सर्वत्र, सबै प्राणीहरूमा सदा रहन्छ । जसले सबै विषलाई विनाश गर्छ, त्यस परित्तलाई हामी भन्छौं (पाठ गर्छौं) ।
एवं मे सुत्तं । एकं समयं भगवा, सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे ।
तेन खो पन समयेन, सावत्थियं अञ्ञतरो भिक्खु अहिना दट्ठो कालकतो होति ।
अथ खो सब्बहुला भिक्खू येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु । उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदिंसु ।
एकमन्तं निसिन्ना खो ते भिक्खू भगवन्तं एतदवोचुं । इध भन्ते सावत्थियं अञ्ञतरो भिक्खु अहिना दट्ठो कालकतोति ।
नह नून सो मिक्खवे मिक्खु चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरि ।
सचे हि सो मिक्खवे मिक्खु चत्तारि अहिराजकुलानि, मेत्तेन चित्तेन फरेय्य, नहि सो मिक्खवे मिक्खु अहिना दट्ठो कालं करेय्य ।
कतमानि चत्तारि अहिराजकुलानि ? विरूपक्खं अहिराजकुलं, एरापथं अहिराजकुलं, छब्यापुत्तं अहिराजकुलं, कण्हागोतमकं अहिराजकुलं ।
नह नून सो मिक्खवे मिक्खु, इमानि चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरि,
सचे हि सो मिक्खवे मिक्खु इमानि चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरेय्य, नहि सो मिक्खवे मिक्खु, अहिना दट्ठो कालं करेय्य ।
अनुजानामि मिक्खवे इमानि चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरितुं अत्तनुतिया अत्तरक्खाय अत्तपरित्तायाति ।
इदमवोच भगवा इदं वत्वा सुगतो अथापरं एतदवोच सत्था :-
तेन खो पन समयेन, सावत्थियं अञ्ञतरो भिक्खु अहिना दट्ठो कालकतो होति ।
अथ खो सब्बहुला भिक्खू येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु । उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदिंसु ।
एकमन्तं निसिन्ना खो ते भिक्खू भगवन्तं एतदवोचुं । इध भन्ते सावत्थियं अञ्ञतरो भिक्खु अहिना दट्ठो कालकतोति ।
नह नून सो मिक्खवे मिक्खु चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरि ।
सचे हि सो मिक्खवे मिक्खु चत्तारि अहिराजकुलानि, मेत्तेन चित्तेन फरेय्य, नहि सो मिक्खवे मिक्खु अहिना दट्ठो कालं करेय्य ।
कतमानि चत्तारि अहिराजकुलानि ? विरूपक्खं अहिराजकुलं, एरापथं अहिराजकुलं, छब्यापुत्तं अहिराजकुलं, कण्हागोतमकं अहिराजकुलं ।
नह नून सो मिक्खवे मिक्खु, इमानि चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरि,
सचे हि सो मिक्खवे मिक्खु इमानि चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरेय्य, नहि सो मिक्खवे मिक्खु, अहिना दट्ठो कालं करेय्य ।
अनुजानामि मिक्खवे इमानि चत्तारि अहिराजकुलानि मेत्तेन चित्तेन फरितुं अत्तनुतिया अत्तरक्खाय अत्तपरित्तायाति ।
इदमवोच भगवा इदं वत्वा सुगतो अथापरं एतदवोच सत्था :-
सुत्तको प्रारम्भ (भावार्थ):
“यसरी मैले सुनेको छु” । एक समय भगवान् बुद्ध सावत्थीको जेतवन विहारमा (अनाथपिण्डिकको आराममा) विराजमान हुनुहुन्थ्यो ।
त्यसै बेला सावत्थीमा एउटा भिक्षु सर्पले टोकेर मृत्यु भएको थियो । त्यसपछि धेरै (सब्बहुला) भिक्षुहरू भगवान् बुद्धकहाँ गए । गएर भगवानलाई अभिवादन गरेर एकातिर बसे । त्यसपछि ती भिक्षुहरूले भगवान्लाई यसरी भने: “भन्ते, यहाँ सावत्थीमा एउटा भिक्षु सर्पले टोकेर मृत्यु भयो” ।
बुद्धले भन्नुभयो: “नह नून (होइन), हे भिक्षुहरू, त्यो भिक्षुले चारवटा सर्पराज कुलहरू (आहिराजकुल) प्रति मैत्रीभाव फैलाएको भए, त्यो सर्पले टोकेर मर्दैनथ्यो” ।
भिक्षुहरूले सोधे: “ती चार सर्पराज परिवारहरू कुन हुन्?”
बुद्धले भन्नुभयो: “विरूपाक्ष सर्पराज कुल, एरापथ सर्पराज कुल, छब्यापुत्त सर्पराज कुल, र कण्हागोतमक सर्पराज कुल” ।
“म भिक्षुहरूलाई अनुमति दिन्छु, आफ्नो रक्षा, आफ्नो सुरक्षा, आफ्नो परित्राणको लागि यी चार सर्पराज कुलहरूमा मैत्रीभाव फैलाउन” ।
भगवान्ले यसरी भन्नुभयो, त्यसो भनेर सुगतले फेरि यसरी (गाथाको रूपमा) भन्नुभयो :
त्यसै बेला सावत्थीमा एउटा भिक्षु सर्पले टोकेर मृत्यु भएको थियो । त्यसपछि धेरै (सब्बहुला) भिक्षुहरू भगवान् बुद्धकहाँ गए । गएर भगवानलाई अभिवादन गरेर एकातिर बसे । त्यसपछि ती भिक्षुहरूले भगवान्लाई यसरी भने: “भन्ते, यहाँ सावत्थीमा एउटा भिक्षु सर्पले टोकेर मृत्यु भयो” ।
बुद्धले भन्नुभयो: “नह नून (होइन), हे भिक्षुहरू, त्यो भिक्षुले चारवटा सर्पराज कुलहरू (आहिराजकुल) प्रति मैत्रीभाव फैलाएको भए, त्यो सर्पले टोकेर मर्दैनथ्यो” ।
भिक्षुहरूले सोधे: “ती चार सर्पराज परिवारहरू कुन हुन्?”
बुद्धले भन्नुभयो: “विरूपाक्ष सर्पराज कुल, एरापथ सर्पराज कुल, छब्यापुत्त सर्पराज कुल, र कण्हागोतमक सर्पराज कुल” ।
“म भिक्षुहरूलाई अनुमति दिन्छु, आफ्नो रक्षा, आफ्नो सुरक्षा, आफ्नो परित्राणको लागि यी चार सर्पराज कुलहरूमा मैत्रीभाव फैलाउन” ।
भगवान्ले यसरी भन्नुभयो, त्यसो भनेर सुगतले फेरि यसरी (गाथाको रूपमा) भन्नुभयो :
विरूपक्खेहि मे मेत्तं, मेत्तं एरापथेहि मे ।
छब्यापुत्तेहि मे मेत्तं, मेत्तं कण्हागोतमकेहि च ॥१॥
छब्यापुत्तेहि मे मेत्तं, मेत्तं कण्हागोतमकेहि च ॥१॥
नेपाली भावार्थ: विरूपाक्ष (सर्प) हरूप्रति मेरो मैत्री होस्, एरापथ सर्पहरूप्रति मेरो मैत्री होस् । छब्यापुत्त सर्पहरूप्रति मेरो मैत्री होस्, कण्हागोतमक सर्पहरूप्रति पनि मेरो मैत्री होस् ।
अपादकेहि मे मेत्तं, मेत्तं द्विपादकेहि मे ।
चतुप्पादेहि मे मेत्तं, मेत्तं बहुप्पादेहि मे ॥२॥
चतुप्पादेहि मे मेत्तं, मेत्तं बहुप्पादेहि मे ॥२॥
नेपाली भावार्थ: खुट्टा नभएका जीवहरूप्रति मेरो मैत्री होस्, दुई खुट्टा भएका प्राणीहरूप्रति मेरो मैत्री होस् । चार खुट्टा भएका प्राणीहरूप्रति मेरो मैत्री होस्, र धेरै खुट्टा भएका जीवहरूप्रति पनि मेरो मैत्री होस् ।
मा मं अपादको हिंसि, मा मं हिंसि द्विपादको ।
मा मं चतुप्पादको हिंसि, मा मं हिंसि बहुप्पादको ॥३॥
मा मं चतुप्पादको हिंसि, मा मं हिंसि बहुप्पादको ॥३॥
नेपाली भावार्थ: खुट्टा नभएको जीवले मलाई नोक्सान नगरोस्, दुई खुट्टा भएको जीवले मलाई नोक्सान नगरोस् । चार खुट्टा भएको जीवले मलाई नोक्सान नगरोस्, र धेरै खुट्टा भएको जीवले पनि मलाई नोक्सान नगरोस् ।
सब्बे सत्ता सब्बे पाणा, सब्बे भूता च केवला ।
सब्बे भद्राणि पस्सन्तु, मा कञ्चि पापमागमा ॥४॥
सब्बे भद्राणि पस्सन्तु, मा कञ्चि पापमागमा ॥४॥
नेपाली भावार्थ: सबै प्राणीहरू, सबै जीवहरू, र सबै भूत (अस्तित्ववान्) हरूले कल्याण देखुन्, कसैमाथि पनि कुनै पाप (अशुभ कर्म) नआओस् ।
अप्पमाणो बुद्धो, अप्पमाणो धम्मो, अप्पमाणो सङ्घो ।
पमाणवन्तानि सिरिंसपानि, अहिविच्छिकिका सतपदी ।
उण्णनाभी सरभू मूसिका, कता मे रक्खा कता मे परित्ता ।
पटिक्कमन्तु भूतानि, सोहं नमो भगवतो नमो सत्तन्नं सम्मासम्बुद्धानन्ति ॥५॥
पमाणवन्तानि सिरिंसपानि, अहिविच्छिकिका सतपदी ।
उण्णनाभी सरभू मूसिका, कता मे रक्खा कता मे परित्ता ।
पटिक्कमन्तु भूतानि, सोहं नमो भगवतो नमो सत्तन्नं सम्मासम्बुद्धानन्ति ॥५॥
नेपाली भावार्थ: बुद्ध असीम (अपरिमित) छन्, धम्म असीम छन्, सङ्घ असीम छन् । तर सर्प, बिच्छी, सतपदी (खट्याङ), माकुरा, छेपारो र मुसा (जस्ता विषालु जीवहरू) सीमित छन् (तिनीहरूको बल सीमित छ) ।
मेरो रक्षा गरियो, मेरो परित्राण गरियो । हे भूतहरू (जीवहरू), तिमीहरू फर्किहाल (आफ्नो ठाउँमा जाऊ) । म भगवान (बुद्ध) लाई नमस्कार गर्छु, र सातवटा सम्मासम्बुद्धहरूलाई नमस्कार गर्छु ।
मेरो रक्षा गरियो, मेरो परित्राण गरियो । हे भूतहरू (जीवहरू), तिमीहरू फर्किहाल (आफ्नो ठाउँमा जाऊ) । म भगवान (बुद्ध) लाई नमस्कार गर्छु, र सातवटा सम्मासम्बुद्धहरूलाई नमस्कार गर्छु ।
॥ खन्ध परित्तं निट्ठितं ॥
(सबै प्राणीहरू भयमुक्त होऊन्)
(सबै प्राणीहरू भयमुक्त होऊन्)