Content Description
12
मेत्तानिसंस
Pirith
मेत्तानिसंस (Mettānisaṃsa)
(The Benefits of Loving-Kindness)
पूरेतो बोधिसम्भारे, नाथो तेमिय जातियं ।
मेत्तानिसंसं यं आह, सुनन्दं नाम सारथिं ।।
सब्बलोकहितत्थाय, परित्तं तं भणाम हे ।।
मेत्तानिसंसं यं आह, सुनन्दं नाम सारथिं ।।
सब्बलोकहितत्थाय, परित्तं तं भणाम हे ।।
प्रारम्भिक श्लोक (भावार्थ):
बोधिसम्भार (बुद्धत्वका गुणहरू) पूरा गर्दै, नाथले (बुद्धले) तेमिय जातिमा (तेमिय जातकको समयमा), सुनन्द नामक सारथीलाई मेत्ताको अनुशंसा (फल) भन्नुभयो । सम्पूर्ण लोकको हितको लागि, त्यो परित्तलाई हामी भन्छौं (पाठ गर्छौं) ।
पहूतभक्खो भवति, विप्पवुत्थो सका घरा ।
बहू नं उपजीवन्ति, यो मित्तानं न दूभति ॥१॥
बहू नं उपजीवन्ति, यो मित्तानं न दूभति ॥१॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन (विश्वासघात गर्दैन), त्यो प्रचुर भोजन पाउँछ, आफ्नो घरबाट टाढा भए पनि, र धेरैले उसको सहारा लिन्छन् ।
यं यं जनपदं याति, निगमे राजधानियो ।
सब्बत्थ पूजितो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥२॥
सब्बत्थ पूजितो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥२॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, त्यो जुनसुकै जनपद, नगर वा राजधानीमा जान्छ, सबै ठाउँमा पूजित (सम्मानित) हुन्छ ।
नास्स चोरा पसहन्ति, नातिमञ्ञेति खत्तियो ।
सब्बे अमित्ते तरति, यो मित्तानं न दूभति ॥३॥
सब्बे अमित्ते तरति, यो मित्तानं न दूभति ॥३॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, चोरहरूले उसलाई आक्रमण गर्न सक्दैनन्, क्षत्रीय (राजा) ले उसको अपमान गर्दैन, र उसले सबै शत्रुहरूलाई जित्छ (पार गर्छ) ।
अक्कुद्धो सघरं एति, सभाय पटिनन्दितो ।
जातीनं उत्तमो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥४॥
जातीनं उत्तमो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥४॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, त्यो क्रोधित नभई घर फर्कन्छ, सभामा (गोष्ठीमा) स्वागत गरिन्छ, र जातिमा (वंश/कुलमा) उत्तम हुन्छ ।
सक्कत्वा सक्कतो होति, गरु होति सगारवो ।
वण्णकित्ति भतो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥५॥
वण्णकित्ति भतो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥५॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, त्यो सत्कार गर्नेले सत्कार पाउँछ, गुरु (पूज्य) र सगारव (सम्मानयोग्य) हुन्छ, र उसको यश र कीर्ति फैलिन्छ ।
पूजको लभते पूजं, वन्दको पटिवन्दनं ।
यसो कित्तिञ्च पप्पोति, यो मित्तानं न दूभति ॥६॥
यसो कित्तिञ्च पप्पोति, यो मित्तानं न दूभति ॥६॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, त्यो पूजा गर्नेले पूजा पाउँछ, नमस्कार गर्नेले प्रतिनमस्कार पाउँछ, र उसले यश र कीर्ति प्राप्त गर्छ ।
अग्गिं यथा पज्जलति, देवता व विरोचति ।
सिरिया अजहितो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥७॥
सिरिया अजहितो होति, यो मित्तानं न दूभति ॥७॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, त्यो आगो जस्तै प्रज्वलित हुन्छ, देवता जस्तै चम्कन्छ, र उसको श्री (सम्पदा) कहिल्यै त्यागिदैन (टाढा हुँदैन) ।
गावो तस्स पजायन्ति, खेत्ते वुत्तं विरूहति ।
पुत्तानं फलमस्नाति, यो मित्तानं न दूभति ॥८॥
पुत्तानं फलमस्नाति, यो मित्तानं न दूभति ॥८॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, उसका गाईहरूले धेरै सन्तान जन्माउँछन्, खेतमा रोपेको बाली राम्रोसँग उम्रन्छ, र उसले आफ्नो छोराहरूको मुख फल (मिठास) देख्छ (सन्तानको सौभाग्य पाउँछ) ।
दरितो पब्बतातो वा, रुक्खातो पतितो नरो ।
चुतो पतिट्ठं लभति, यो मित्तानं न दूभति ॥९॥
चुतो पतिट्ठं लभति, यो मित्तानं न दूभति ॥९॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, त्यो मानिस यदि भीर, पर्वत वा रुखबाट लडे पनि, लडेर (ढलेर) पनि स्थिरता (आधार/समर्थन) पाउँछ ।
विरूळ्ह मूलसन्तानं, निग्रोधमिव माळुतो ।
अमित्ता नप्पसहन्ति, यो मित्तानं न दूभति ॥१०॥
अमित्ता नप्पसहन्ति, यो मित्तानं न दूभति ॥१०॥
नेपाली भावार्थ: जसले मित्रहरूलाई धोका दिँदैन, त्यसका शत्रुहरूले उसलाई परास्त गर्न सक्दैनन्, जसरी बरगदको रुखको जरा बलियो भएपछि मालुत (हावा) ले उखेल्न सक्दैन ।
॥ मेत्तानिसंसं निट्ठितं ॥